11 kwietnia 2026 roku w katedrze polowej w Warszawie, odbyła się konferencja „Las Lasem Zostanie, Kapelani Katyńscy: pamięć i przyszłość”, upamiętniająca kapelanów katyńskich – duszpasterzy Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej Polskiej różnych wyznań i religii, którzy we wrześniu 1939 roku dostali się do niewoli sowieckiej razem z żołnierzami. Byli więzieni w obozach w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku, gdzie prowadzili tajne posługi religijne dla jeńców. Wiosną 1940 roku zostali pomordowani w Katyniu, Twerze, Charkowie oraz innych miejscach na terytorium ZSRS. Konferencja zorganizowana została przez Stowarzyszenie Pamięć Kapelanów Katyńskich i postulatora fazy wstępnej 29 Kapelanów Katyńskich, ks. prał. dr Zbigniewa Kępę.
Uroczystości rozpoczęła Msza Święta, której przewodniczył bp polowy dr Wiesław Lechowicz. Eucharystię koncelebrowało liczne grono duchownych, m.in. goście i prelegenci konferencji, wśród nich ks. prof. Jarosław Wąsowicz SDB kapelan prezydenta RP, a także kapłani pochodzący z parafii rodzinnych Kapelanów Katyńskich.
Celebransi przeszli procesyjnie do prezbiterium katedry, prowadzeni przez harcerzy niosących portrety kapelanów katyńskich. Pośród licznie zgromadzonych uczestników liturgii obecni byli przedstawiciele ze środowisk i instytucji katyńskich, delegacje harcerskie, szkolne i kościelne, goście z kraju, i z zagranicy, a także członkowie Konfraterni św. Apostoła Jakuba Starszego. Po Eucharystii duchowni, zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, harcerze, oraz wierni udali się do Kaplicy Katyńskiej, znajdującej się w murach świątyni, gdzie nastąpiła ceremonia złożenia wieńców i zapalone zostały znicze.
Druga część wydarzenia odbyła się w Sali Tradycji Ordynariatu Polowego. Obrady otworzył prezes SPKK dr Łukasz Stefaniak, nawiązując do motta konferencji podkreślił, że choć „bez jednego drzewa lasem zostanie”, to jednak Zbrodnia Katyńska „powaliła ponad dwadzieścia tysięcy polskich dębów”. Jak zaznaczył, prawda o tej zbrodni przez dziesięciolecia była przesłonięta kłamstwem, ale „prawda nie zna pojęcia czasu, jest niezależna od przemijania”. Wyraził przekonanie, że dzisiejsza konferencja służy właśnie odkrywaniu tej prawdy i patrzeniu na przeszłość w perspektywie przyszłości, której celem jest wyniesienie na ołtarze Kapelanów Katyńskich.
Podczas inauguracji wręczono wyróżnienia osobom za upowszechnianie wiedzy na temat zbrodni katyńskiej, oraz zasłużonym dla działalności Stowarzyszenia Pamięć Kapelanów Katyńskich. Tytułem „Członek Honorowy Stowarzyszenia Pamięć Kapelanów Katyńskich” zostali wyróżnieni: ks. prał. dr Zbigniew Kępa, zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, mgr Sabina Zdebska, scenarzystka Bogusława Stanowska Cichoń.
Zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski otwierając w Sali Tradycji Ordynariatu Polowego konferencję pt. „Las lasem zostanie – Kapelani Katyńscy: pamięć i przyszłość” zaznaczył, że „kapelani katyńscy wypełniali swą misję – wobec Boga i Ojczyzny, aż do swego końca, jakim była śmierć w dołach katyńskich. Cóż takiego jest w nas, Polakach, że potrafimy z taką determinacją pozostawać aż do końca wierni swym przekonaniom? Głęboko wierzę w to, że to Duch Narodu Polskiego, w którym tak pięknie połączyła się miłość do Boga z miłością do Ojczyzny. To on pozwalał nam odnosić zwycięstwa i nie ulegać w czasie klęski. To on niósł nas przez czasy zniewolenia. Dzięki niemu przetrwaliśmy – zaznaczył”.
Podczas dwóch sesji naukowych badacze poruszyli m.in. temat procesów beatyfikacyjnych męczenników XIX i XX wieku, losów duchownych w sowieckiej niewoli oraz funkcjonowania duszpasterstwa wojskowego. Wystąpienia poświęcone były również działalności kapelanów katyńskich oraz prób rekonstrukcji ich biografii i duchowego dziedzictwa.
Pierwszą sesję: Procesy beatyfikacyjne męczenników XIX i XX w. prowadził prof. dr hab. Tadeusz Wolsza (zastępca przewodniczącego Kolegium IPN), w której udział wzięli: Ks. prof. Jorge Lopez Teulon (Postulator procesu beatyfikacyjnego męczenników wojny domowej w Hiszpanii) – wygłosił referat o prześladowaniach religijnych w Hiszpanii w XIX i XX wieku.
– Ks. dr hab. Jarosław Wąsowicz SDB (Kapelan Prezydenta RP) – mówił o historii procesu beatyfikacyjnego salezjańskich męczenników II wojny światowej.
– ks. prof. dr hab. Damian Bednarski (Uniwersytet Śląski w Katowicach) – omówił kulisy prowadzenia procesu beatyfikacyjnego bł. ks. Jana Machy
– Ks. dr Witold Burda ( Dyrektor Wydziału ds. Kanonizacyjnych Kurii Metropolitalnej w Przemyślu) – przybliżył proces beatyfikacji rodziny Ulmów
– O. Giovangiuseppe Califano OFM( Postulator Generalny Zakonu Braci Mniejszych z Kurii Generalnej w Rzymie) – przedstawił przebieg procesu błogosławionych męczenników z Albanii
– Dr. Joanna Kuczab (Muzeum Katyńskie) – omówiła status prawny duchownych w niewoli sowieckiej po 17 września 1939 r
– Ks. mjr dr Rafał Kaniecki (Kanclerz Kurii Biskupiej Ordynariatu Polowego) – omówił funkcjonowanie wikariatów polowych
Drugą sesję: Kapelani wojskowi i życie religijne w obozach specjalnych NKWD, prowadził prof. dr hab. Grzegorz Motyka (Dyrektor Wojskowego Biura Historycznego), a wystąpili w niej:
– Płk Andriej Amons (były prokurator wojskowy, Kierownik Oddziału Rehabilitacji Ofiar Politycznych z lat 1937–1941 na Ukrainie) – mówił o represjonowanych polskich kapelanach pochowanych w Bykowni
– Prof. dr hab. Anna Drążkowska (Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu) – „Światło w mroku. Refleksje na temat duchowości obozowej [na podstawie prac konserwatorskich dewocjonaliów i innych przedmiotów znalezionych w dołach śmierci]”
– Dr Ewa Kowalska (IPN w Warszawie) – mówiła o ustaleniach i niewiadomych dotyczących losów duchownych więzionych w obozach specjalnych NKWD
– Dr Krzysztof Łagojda (IPN – Oddział we Wrocławiu) – poprowadził rozważania nad historiografią losów Kapelanów Katyńskich wskazując, że nie wszystkie są trafne czy prawdziwe.
– Dr Patrycja Kaczmarska ( Zastępca Dyrektora Wojskowego Biura Historycznego) – w swoim wystąpieniu przybliżyła losy kapelanów wojskowych, którzy zginęli w Zbrodni Katyńskiej.
– Dr hab. Witold Wasilewski ( IPN w Warszawie) – przedstawił słuchaczom biografię ks. Antoniego Czajkowskiego (1909–1985), ps. „Badur”
– Ks. prał. dr Zbigniew Kępa (Postulator fazy wstępnej procesu beatyfikacyjnego 29 Kapelanów Katyńskich) –„ 395 ocalałych w zbrodni katyńskiej świadkami życia i działalności Kapelanów Katyńskich”. Przybliżył, jak wygląda praca nad procesem beatyfikacyjnym.
5 marca 1940 r. Biuro Polityczne KC WKP zdecydowało o likwidacji polskich jeńców wojennych bez przedstawiania im zarzutów, decyzji o zakończeniu śledztwa ani aktu oskarżenia. Już 3 kwietnia 1940 roku rozpoczęła się likwidacja obozu w Kozielsku. Wszystkich zgromadzonych w nim jeńców zabito w katyńskim lesie. Przez kolejne sześć tygodni kolejni polscy oficerowie byli wywożeni z obozów i rozstrzeliwani: żołnierze ze Starobielska – w Charkowie, a policjanci z Ostaszkowa – w Kalininie. Kolejnych mordów NKWD dokonało w Chersoniu, Charkowie, Kijowie i Mińsku.
13 kwietnia 1943 r. w Berlinie ujawniono informację o znalezieniu w Katyniu masowych grobów polskich oficerów zamordowanych przez sowieckie NKWD. Jednak prawda o sprawcach ludobójstwa na obywatelach II Rzeczypospolitej została oficjalnie potwierdzona dopiero po 50 latach.
14 listopada 2007 r. Sejm RP ustanowił 13 kwietnia Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej.
Pośród licznych słuchaczy konferencji obecni byli członkowie Konfraterni św. Apostoła Jakuba Starszego przy katedrze WP w Warszawie: Elżbieta Bartocha, Adam Jabłonka, Jerzy Kazimierczak, Teresa Przybył, Aldona Sas, Jolanta Szczerek, Paweł Szczerek, Ewa Wasiak, Dorota Zaleska, oraz sympatycy: Małgorzata Dalecka-Sokół, Krzysztof Miodek.
Opr. Teresa Przybył, zdjęcia Krzysztof Miodek
Źródła:
https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/240261,Uroczystosci-w-holdzie-kapelanom-katynskim.html
